Monitoring Wód Podziemnych

grafika 16
Całkowity koszt projektu 13.659.367,70 zł
Kwota dofinansowania - dofinansowanie ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 7.236.900,00 zł
Okres realizacji Projektu 2016 - 2022

Partner wiodący – GIWK Sp. z o.o. oraz Partnerzy - Gmina Miasta Gdańsk, AQUA-Sopot Sp. z o.o., Eksploatator Sp. z o.o.

Monitoring wód podziemnych to wieloletni projekt, którego celem jest ochrona zasobów wód podziemnych dla przyszłych pokoleń. Utworzenie sieci obserwacyjnych pozwala na dostarczanie informacji o zmianach zachodzących w środowisku wodnym. Umożliwia to prognozowanie zagrożeń i podejmowanie działań zapobiegawczych.

Koncepcja kompleksowego monitoringu wód podziemnych powstała w 2009 roku. Od tego czasu zrealizowano już trzy etapy prac inwestycyjnych i badawczych, w efekcie których powstały 64 piezometry, zabezpieczono studnie najbardziej narażone na zanieczyszczenia oraz wprowadzono przepisy w prawie miejscowym, które chronią cenne zasoby wód podziemnych.

Obecnie realizowany jest czwarty etap przedsięwzięcia „Rozwój systemu monitoringu wód podziemnych na obszarze Gdańska, Sopotu i gminy Pruszcz Gdański”.

Wody podziemne w rejonie Gdańska

Na występowanie wód podziemnych, ich jakość i stan zasobów decydujący wpływ ma budowa geologiczna rejonu Gdańska oraz sąsiedztwo brzegu morskiego. Obecność wód podziemnych związana jest z występowaniem warstw piaszczystych i żwirowych stanowiących dobre kolektory wodonośne. Najpłycej wody występują w piaszczystych osadach czwartorzędu, wykształconych w strefie nadmorskiej w plejstoceńskim poziomie wodonośnym, a na wysoczyźnie w międzymorenowych poziomach wodonośnych. Głębiej zalegają wody w trzeciorzędowym piętrze wodonośnym (poziom mioceński i oligoceński) oraz wody kredy stanowiące rozległy artezyjski zbiornik wodonośny. Najzasobniejsze struktury wodonośne związane są z plejstoceńskim poziomem wodonośnym, którego wody są ujmowane na największych ujęciach komunalnych Gdańska i Sopotu: Czarny Dwór, Zaspa, Lipce i Bitwy pod Płowcami. Wody tego poziomu na ogół występują płytko pod powierzchnią terenu i są słabo izolowane od niekorzystnych wpływów antropogenicznych. W przypadku nadmiernej eksploatacji mogą też być narażone na ingresje wód słonych z Zatoki Gdańskiej, Martwej Wisły i kanałów portowych. Pozostałe poziomy wodonośne są znacznie lepiej izolowane osadami słaboprzepuszczalnymi i dobrze zabezpieczone przed wpływem zanieczyszczeń z powierzchni terenu.

Aktualności projektowe

Do tej pory w ramach czwartego etapu projektu uzupełniono sieć monitoringów osłonowych o 100 nowych piezometrów (otworów obserwacyjnych) na obszarze Gdańska oraz w gminie Pruszcz Gdański. Rozbudowane sieci obserwacyjne dostarczą pełnych informacji o zmianach zachodzących w środowisku wodnym. Pozwoli to prognozować zagrożenia oraz podejmować działania zapobiegawcze. Informacje te będą także przydatne przy modernizacji dotychczasowych systemów zaopatrzenia mieszkańców w wodę. Prace będą realizowane w ramach części badawczej projektu.

W dniu 23.12.2019 roku została zawarta umowa z konsorcjum firm HPC POLGEOL S.A., HYDROCONSULT Sp. z o.o., SEGI-AT Sp. z o.o. oraz HYDROEKO – Biuro Poszukiwań i Ochrony Wód Sp. z o.o. na realizację części badawczej Projektu. W styczniu 2020 roku rozpoczęto realizację części badawczej obejmującą swym zasięgiem południową część Aglomeracji Gdańskiej: miasto Gdańsk, Sopot oraz gminę Pruszcz Gdański. Na obszarze projektowanych badań mieszka ponad 522 tys. ludności, co stanowi ok. 23% mieszkańców województwa pomorskiego. Prace badawcze zakończą się w 2022 roku.

 

Na czym polegają prace badawcze?

Prace badawcze obejmują następujące zadania:

  • prowadzenie cyklicznego monitoringu wód podziemnych w rejonach ujęć komunalnych Gdańska, Sopotu i gminy Pruszcz Gdański wraz z oceną stanu jakości i zagrożeń,
  • prowadzenie cyklicznego monitoringu wód podziemnych w strefach wód zdegradowanych wraz z oceną stanu chemicznego wód podziemnych oraz prognozą migracji zidentyfikowanych zanieczyszczeń,
  • weryfikacja zasobów wodnych Gdańska, Sopotu i gminy Pruszcz Gdański obejmujących zasoby dyspozycyjne wraz z ich redyspozycją na potrzeby komunalne (studium) oraz zasoby eksploatacyjne ujęć zagrożonych i perspektywicznych,
  • ogólna ocena stanu wód podziemnych w Gdańsku, Sopocie i gminie Pruszcz Gdański.

Rozpoznanie stanu chemicznego wód podziemnych w obszarach badawczych zaplanowano w oparciu o pobór próbek wody z istniejących studni i piezometrów na terenie Gdańska, Sopotu i gminy Pruszcz Gdański. Zakres prac laboratoryjnych obejmuje szerokie spektrum oznaczeń, znacznie wykraczający poza standardowe badania.

Do badań laboratoryjnych wytypowanych zostało ponad 400 studni i piezometrów, położonych na terenie Gdańska, Sopotu oraz gminy Pruszcz Gdański, z czego w odniesieniu do:


  • Gdańska – 133 studnie i 246 piezometry,
  • Sopotu – 15 studni i 16 piezometrów,
  • gminy Pruszcz Gdański – 14 studni i 3 piezometry

oraz 10 lokalizacji punktów rowów melioracyjnych i 3 otwory atmogeochemiczne służące do poboru powietrza glebowego.

Jednym z zadań badawczych jest opracowanie matematycznego modelu przepływu wód podziemnych centralnej części gdańskiego systemu wodonośnego. Głównym celem badawczym badań modelowych jest określenie zasobów dyspozycyjnych wysoczyznowej części obszaru badawczego, obejmującego obszar zasobowy tzw. „Strefy krawędziowej” wraz z północną częścią gminy Pruszcz Gdański. Celem badań modelowych jest ponadto propozycja rozdysponowania ustalonych zasobów dyspozycyjnych pomiędzy wydzielone poziomy/piętra wodonośne, jednostki bilansowe oraz jednostki administracyjne.

Prace badawcze prowadzone są w cyklach rocznych i kwartalnych, z uwagi na cykliczną zmianę jakości wód podziemnych związaną m.in. z porami roku. Prace badawcze realizowane będą przez 9 kwartałów, zakończą się w 2022 roku.

Historia projektu

Etap projektu, lata Zadania Wyniki badań wraz z omówieniem
2010-2011 Rozbudowa sieci obserwacyjnej w systemie monitoringów osłonowych (piezometrów) największych komunalnych ujęć wody.
Zbudowano 82 piezometry.
-
Etap 1 prac badawczych
2011-2012
Monitoring diagnostyczny

Na zlecenie GIWK Sp. z o.o., we współpracy z Urzędem Miejskim w Gdańsku oraz AQUA - Sopot, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy prowadzi wieloletni program badawczy pn. „Ocena stanu dynamiki i jakości wód podziemnych na terenie Gdańska i Sopotu”, program ma na celu weryfikację zasobów wodnych oraz wykonywanie cyklicznych obserwacji stanów i jakości wód podziemnych na terenie Gdańska i Sopotu.
Pobrano próbki (465) ze wszystkich studni ujęć komunalnych oraz specjalnie przygotowanych w tym celu otworów obserwacyjnych (piezometry) zlokalizowanych wokół najważniejszych ujęć wód podziemnych w Gdańsku (m.in. Czarny Dwór, Zaspa, Lipce, Osowa) i Sopocie oraz punktów obserwacyjnych znajdujących się poza obszarem ujmowanych wód.
Próbki określiły 69 różnych parametrów stanu jakości.
Łącznie wykonano 24 016 testów.
Prowadzono też cykliczne pomiary zwierciadła wody oraz zebrano informację o stanie eksploatacji wód podziemnych. Łącznie wykonano ponad 1600 pomiarów zwierciadła wody. Opracowano również tzw. Środowiskową bazę danych.
Wyniki badań 2011-2012
Etap 2 prac badawczych
2013
Monitoring operacyjny

Kontynuacja badań wykonanych w latach 2011–2012 i obejmujących wszystkie studnie ujęć komunalnych oraz specjalnie przygotowane w tym celu piezometry. Monitoring polegał na weryfikacji stwierdzonych anomalii w obszarach o antropogenicznym zmienionym składzie chemicznym.
Wyniki badań 2013
Etap 3 prac badawczych
2013 – 2014
Monitoring badawczy

Monitoring polegał na szczegółowej ocenie jakości i dynamiki wód podziemnych, w tym określono zasięg, koncentrację i tempo przemieszczania się substancji zaburzających naturalny stan wód. Dzięki przeprowadzonym badaniom opracowano metodykę rozpoznawania i dokumentowania zanieczyszczeń w wodach podziemnych, która stanowi narzędzie do wykorzystania przy podejmowaniu skutecznych działań na obszarach dużych aglomeracji.
Wyniki badań 2013-2014
2014 – 2016 Monitoring osłonowy

Kontynuacja pomiarów i badań jakości wody zgodnie z przyjętym ujednoliconym harmonogramem badań.
-
Etap 4 prac badawczych
2016-2022
Realizacja projektu pn.: „Rozwój systemu monitoringu wód podziemnych na obszarze Gdańska, Sopotu i gm. Pruszcz Gdański” -
2019-2022 Budowa miejskiego systemu monitorowania, wczesnego ostrzegania i prognozowania zmian zachodzących w środowisku gruntowo-wodnym na terenie Starego Miasta w Gdańsku (projekt badawczy). -

do góry